Particulieren zijn regelmatig slachtoffer van cybercriminelen

We brengen steeds meer tijd door op internet: we e-mailen, gamen, bankieren en shoppen, we lezen het nieuws, bestellen eten, plannen routes en we kijken naar TV-series en video’s. Met onze smartphones zijn we fulltime met het internet verbonden en steeds meer huishoudelijke apparaten worden ook op het wereldwijde web aangesloten. Deze ontwikkeling is vooral positief, maar heeft ook negatieve kanten waaronder de opkomst van cybercrime.

Hoewel er veel aandacht is voor cybercriminaliteit lijken we niet erg onder de indruk te zijn van de mogelijke gevolgen van de misdaden die via het internet worden gepleegd. Heel zuinig zijn we niet op onze persoonlijke gegevens en maar weinig mensen hechten echt waarde aan hun online privacy. Zo verlenen we aan gratis apps op onze smartphone gemakkelijk toegang tot bijvoorbeeld privéberichten, locatiegegevens, foto’s en de camera. Zou je dat ook doen voor een gratis kopje koffie? Stel, je bestelt een cappuccino en de barista zegt: “als ik je contactpersonen en chatberichten mag downloaden, is de cappuccino gratis.” Het is zeer onwaarschijnlijk dat iemand deze informatie in de fysieke wereld zou geven, maar online gebeurt dit regelmatig en meestal zonder dat we het weten.

Speciale cybercrime-zitting

Onlangs bezocht ik een speciale cybercrime-zitting bij de Haagse rechtbank. Op één dag komen dan diverse cybercrimezaken voorbij waarover de rechters zich moeten buigen. Door de opkomst van cybercriminaliteit krijgen rechters, advocaten en andere betrokken partijen in het strafrecht steeds vaker te maken met zaken waarbij gedigitaliseerde misdaad centraal staat. Denk bijvoorbeeld aan het stelen van naaktfoto’s van een telefoon en deze plaatsen op Instagram, het hacken van een webwinkel-account om allerlei spullen aan te schaffen, het versturen van nepfacturen of het afsluiten van abonnementen op iemand anders naam.

Schrijnend voorbeeld

Voor de rechtbank in Den Haag verscheen een verdachte die gedurende tweeëneenhalf jaar identiteitsfraude pleegde. Ze gebruikte de naam en foto’s van het slachtoffer in diverse nep social media accounts en heeft via die accounts pay-dates (afspraken voor betaalde seks) gemaakt. De verdachte incasseerde de betaling, maar een date kwam natuurlijk nooit tot stand. Door het gebruik van de naam en de foto’s van het slachtoffer ontstond de kans dat zij zou worden aangesproken op de beloften die via de nepprofielen gedaan werden. Het slachtoffer, de jonge vrouw was zelf aanwezig bij de zitting, werd in die periode ernstig beperkt in haar sociale leven. Zij durfde nauwelijks onder de mensen te komen en werd depressief. Door het enorme bereik van internet heeft identiteitsfraude verstrekkende en langdurige gevolgen voor slachtoffers. De verdachte werd schuldig bevonden en kreeg een taakstraf van 160 uur (waarvan 80 uur voorwaardelijk) en moet het slachtoffer een schadevergoeding van € 1.000 betalen.